Op Damiefa School in Liberia zien wij creatieve lessen niet gezien als een leuk extraatje. Het is een vast onderdeel van het onderwijsprogramma en past binnen onze bredere overtuiging dat kinderen recht hebben op rijker onderwijs dan gebruikelijk is.
Dat is belangrijk, omdat creatieve vorming niet vanzelfsprekend is in Liberia. Op veel scholen ligt de focus op de basis: lezen, schrijven, rekenen en examenvoorbereiding. Logisch, want die basis is belangrijk. Maar op de Damiefa School willen we kinderen ook leren observeren, interpreteren en creëren. Wij zien dat als vaardigheden die kinderen in de toekomst nodig zullen hebben.
Wat dit extra bijzonder maakt, is dat dit werk gedragen wordt door onze eigen leerkrachten.
Leerkrachten staan centraal
Creatieve vorming is bij ons onderdeel van het gewone lesprogramma. We hebben geen internationale vrijwilligers die eventjes “lekker creatief bezig gaan” met de leerlingen. In plaats daarvan trainen zij onze leerkrachten, zodat zij deze ideeën vervolgens zelf toe kunnen passen.
Wij geloven namelijk dat iets alleen blijvend effect heeft als het onderdeel wordt van hoe de school zelf werkt.
Dat is niet altijd makkelijk. Creatieve expressie is voor de meeste leerkrachten nieuw terrein. Er wordt van hen gevraagd om les te geven op manieren die vaak heel anders zijn dan hoe zij zelf les hebben gekregen. En met materialen die zij als kind zelf meestal niet hadden.
Tegelijk zien we hen die uitdaging vol aangaan. Langzaam maar zeker ontdekken ze dat creatieve expressie een krachtig middel kan zijn om kinderen te helpen beter te begrijpen, beter te onthouden en actiever mee te doen in de klas.
Anders leren lesgeven
Een deel van de training voor leerkrachten draait om begrijpen dat creativiteit niet alleen tekenen of kleuren is. Wij willen dat leerkrachten creatieve werkvormen leren inzetten om het leren binnen verschillende vakken te verdiepen.
Zo gaf onze docent natuuronderwijs onlangs les over het verschil tussen schadelijke en nuttige bacteriën. In plaats van het onderwerp alleen op het bord uit te leggen, voerden hij en de leerlingen een eenvoudig proefje uit, uit een van de boeken in de bibliotheek van Mineke Foundation. Samen maakten zij “ananaswijn” om te zien hoe nuttige bacteriën in de praktijk werken.
Op deze manier werd het onderwerp meer dan alleen iets om uit het hoofd te leren. Het werd iets dat leerlingen konden zien en bespreken en wat ze aan het echte leven konden koppelen.
In de training die onze vrijwilligers met leerkrachten doen, moedigen we medewerkers ook aan om een specifiek boek te lezen en het verhaal daarna via kunst te interpreteren of uit te leggen. Dat is leuk voor onze leerkrachten, die dit nog nooit eerder hebben gedaan, maar het traint hen ook in een aanpak die we steeds meer in onze lessen willen gebruiken. In de klas kunnen kinderen bijvoorbeeld om de beurt een boek hardop lezen en daar vervolgens op reageren met een tekening of een andere creatieve opdracht. Op die manier helpt kunst om lezen en begrijpend lezen te versterken.
Waarom dit belangrijk is voor toekomstige vaardigheden
We verwachten niet dat ieder kind kunstenaar wordt. Maar we geloven wel dat creatief onderwijs helpt bij het ontwikkelen van vaardigheden die kinderen later in hun leven nodig zullen hebben.
Wanneer kinderen via creatieve expressie leren, leren zij hoe ze een verhaal kunnen interpreteren, een idee kunnen uitleggen, een probleem kunnen oplossen, details kunnen waarnemen en op verschillende manieren kunnen uitdrukken wat zij begrijpen. Ze bouwen ook zelfvertrouwen op: vertrouwen om te spreken, om te maken, om te experimenteren en om zelfstandig na te denken.
Dat zijn vaardigheden die ook buiten het klaslokaal belangrijk zijn. In toekomstig werk en leven zullen kinderen helder moeten kunnen communiceren, zich moeten kunnen aanpassen, met ideeën moeten kunnen werken, verbanden moeten kunnen leggen tussen verschillende vakken en creatief moeten kunnen reageren wanneer dingen niet volgens plan lopen. In die zin helpt ons creatieve onderwijs hen ook om zich voor te bereiden op de arbeidsmarkt van de toekomst.
Iets bijzonders opbouwen, langzaam en voor de lange termijn
Op de Damiefa School proberen we iets op te bouwen dat blijft. Geen eenmalige activiteit, geen workshop van buitenaf, maar een sterker onderwijsmodel waarin leerkrachten zich ontwikkelen, lessen boeiender worden en kinderen niet alleen worden voorbereid om toetsen te halen, maar ook om te denken, te creëren en zich aan te passen.
We maken ons geen illusies dat dit snel gaat. Omdat creatieve vorming nog relatief onbekend is, leren leerkrachten en leerlingen gaandeweg, en wij ook. Het gaat soms langzaam. Maar er is wel vooruitgang.
En juist daarom geloven we erin.